Κυκλοφόρησαν οι «Νόμοι» του Ζήσιμου Λορεντζάτου

Ζήσιμος Λορεντζάτος, Νόμοι ήτοι η Μεγάλη Παράδοση ή παμπάλαιος δόξα, επιμέλεια: Σταύρος Ζουμπουλάκης, εκδόσεις Άρτος Ζωής, Αθήνα 2026, ISBN : 978-960-8053-97-7.

Οι Νόμοι ήτοι η Μεγάλη Παράδοση ή παμπάλαιος δόξα είναι το εκτενέστερο, από όσα βρέθηκαν στα κατάλοιπά του, ανέκδοτο έργο του Ζήσιμου Λορεντζάτου (1915-2004). Χειρόγραφο, αχρονολόγητο και ανολοκλήρωτο. Το έγραψε μετά τη Μικρά Σύρτι (1953 και εκδίδεται το 1955) και πριν από το Χαμένο Κέντρο (1961), αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε με ασφάλεια πότε ακριβώς το άρχισε και πότε το εγκατέλειψε.

Οι Νόμοι είναι ο ενδιάμεσος σπόνδυλος που μας έλειπε για να κατανοήσουμε την πνευματική πορεία του Λορεντζάτου. Ο Λορεντζάτος προσχωρεί στην ιδέα της Philosophia Perennis στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και μένει πιστός σε αυτήν σε όλη τη ζωή του, με ορισμένες πάντως μεταγενέστερες διαφοροποιήσεις. Οι Νόμοι είναι ακριβώς το έργο που έγραψε για να παρουσιάσει, με βαθιά πεποίθηση, την αλήθεια της Philosophia Perennis ή της Μεγάλης Παράδοσης, δηλαδή της εμπράγματης μεταφυσικής αλήθειας, της αιώνιας, αμετάβλητης, αντιιστορικής, θεοδίδαχτης.

Ο Λορεντζάτος δεν εξέδωσε ποτέ τους Νόμους, γιατί –δείγμα και αυτό της πνευματικής τιμιότητάς του– είχε ήδη κάνει, πριν καλά καλά τους ολοκληρώσει, το επόμενο βήμα, είχε μετακινηθεί με μεγαλύτερη σαφήνεια στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

https://www.artoszois.gr/books/nomoi/

Ο Π.Σ.Θ. "ΚΑΙΡΟΣ" ΓΙΑ ΤΟ "ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ" ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ

Αθήνα, 21 Μαρτίου 2026

Με αφορμή τη θεσμοθέτηση του μαθήματος της «Ηθικής» ως εναλλακτικού των Θρησκευτικών, ο Π.Θ.Σ. «ΚΑΙΡΟΣ» εκφράζει την έντονη ανησυχία του και αναπτύσσει τις εξής θέσεις:

1. Πρώτη Ανάθεση στους Θεολόγους. Θεωρούμε δίκαιη και αυτονόητη την απόδοση της πρώτης ανάθεσης του μαθήματος της Ηθικής στους Θεολόγους (ΠΕ01). Το γνωστικό αυτό αντικείμενο αποτελεί οργανικό μέρος των θεολογικών σπουδών (Κοινωνική, Φιλοσοφική και Χριστιανική Ηθική). Θα ήταν προκλητικό να αναζητηθούν άλλες ειδικότητες για ένα μάθημα που οι Θεολόγοι κατέχουν επιστημονικά και παιδαγωγικά, την ίδια στιγμή που το μάθημά τους πλήττεται από την εισαγωγή αυτού του νέου μαθήματος.

2. Εδώ και αρκετά χρόνια απουσιάζει το μάθημα της διδακτικής των Θρησκευτικών από τις Παιδαγωγικές σχολές. Οι δάσκαλοι καλούνται να διδάξουν ένα αντικείμενο για το οποίο δεν έχουν εκπαιδευτεί. Επαναφέρουμε το αίτημα για επιμόρφωση των δασκάλων στα Θρησκευτικά, εν αναμονή του πολλαπλού βιβλίου το οποίο θα εισαχθεί σύντομα στα σχολεία. Ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Θεολόγων «Καιρός», προτίθεται να συμβάλλει στην στήριξη και επιμόρφωση των δασκάλων προχωρώντας σε οργανωμένες εκπαιδευτικές δράσεις σε συνεργασία με τις Περιφερειακές Διευθύνσεις και τους κατά τόπους Συμβούλους της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

3. Επιμόρφωση και Παιδαγωγική Ευθύνη. Η εισαγωγή του μαθήματος της «Ηθικής» εγείρει σοβαρά ζητήματα σύγχυσης και «αντιλόγου» προς τα Θρησκευτικά. Θα ήταν τραγικό λάθος να νομιστεί ότι η «Ηθική» διδάσκεται στον αντίποδα των Θρησκευτικών. Θεωρούμε ότι απαιτείται άμεση και εξειδικευμένη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, την οποία μπορούν να οργανώσουν και να πραγματοποιήσουν οι Θεολογικές Σχολές, ώστε το μάθημα να μην διολισθήσει σε μια μονοδιάστατη φιλοσοφική προσέγγιση, αποκομμένη από τους λόγους που το δημιούργησαν.

4. Προσλήψεις – τοποθετήσεις Θεολόγων. Η εκπαιδευτική χρονιά που διανύουμε χαρακτηρίστηκε από την εντελώς ανεπαρκή κάλυψη, από την πλευρά του Υπουργείου Παιδείας, των κενών στο μάθημα των Θρησκευτικών. Παρά τη διακηρυγμένη στήριξη εκ μέρους της διοίκησης του Υπουργείου προς τον κλάδο μας, σε όλες τις φάσεις διορισμών και τοποθετήσεων οι προσλήψεις θεολόγων υπήρξαν από ελάχιστες έως μηδαμινές. Το Υπουργείο Παιδείας οφείλει να διασφαλίσει την επαγγελματική μας επιβίωση. Η ανάθεση της «Ηθικής» στους Θεολόγους αποτελεί τη μόνη δίκαιη λύση για την κάλυψη του διδακτικού ωραρίου και την αποκατάσταση ενός κλάδου που οδηγείται στη συρρίκνωση και την ανεργία.

Καλούμε το Υπουργείο Παιδείας να μετατρέψει τις ασάφειες των πρόσφατων ΦΕΚ σε σαφείς οδηγίες. Η «Ηθική» οφείλει να διδάσκεται πρωτίστως από Θεολόγους, ως ισότιμο και ισοδύναμο μάθημα, διασφαλίζοντας, όμως, παράλληλα, το δικαίωμα όλων των μαθητών σε μια πλήρη και αντικειμενική θρησκευτική εκπαίδευση.

Το Διοικητικό Συμβούλιο

του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου ΚΑΙΡΟΣ

https://eduthriskeftika.blogspot.com/2026/03/blog-post.html

Αφήγηση και πολιτική θεολογία

 

[...] Η πολιτική θεολογία εστιάζει στην αφηγηματική λειτουργία της θεολογίας, γιατί η αφήγηση είναι επιτελεστική, δηλαδή κοινοποιώντας την εμπειρία της Εκκλησίας προκαλεί νέες εμπειρίες. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί θεολόγοι που σχετίζονται άμεσα με την πολιτική θεολογία, όπως ο Karl Barth (1886-1968) και ο Dietrich Bohnhoeffer (1906-1945), θεολογούν ασκώντας και το λογοτεχνικό είδος της αφήγησης, καθώς τόσο η επιχειρηματολογία όσο και η αφήγηση αποτελούν λειτουργίες του κριτικού λόγου. [...]

Σπυριδούλα Αθανασοπούλου - Κυπρίου, Όχι εγώ - Κείμενα πολιτικής θεολογίας με αναφορές σε θέματα φύλου, θρησκείας και ιδεολογίας, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2011, σελ. 18.

***

Δείτε και: 

π. Ευάγγελος Γκανάς, Αφήγηση και θεολογία (απόσπασμα)

"ΔΟΚΙΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ": ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΒΕΝΤΗ

Χαράλαμπος Βέντης, Δοκίμια φιλοσοφίας της θρησκείας, εκδόσεις Εκκρεμές, Αθήνα 2025, ISBN: 978-618-5076-55

Σε μια εποχή τοξικής έξαρσης του φονταμενταλισμού και του θρησκευτικού λαϊκισμού αλλά και υπό την ηγεμονία μιας εξίσου κοινότοπης αθεΐας που δεσπόζει ως αποκλειστική «πεφωτισμένη» ατραπός για τον σύγχρονο άνθρωπο, η νηφάλια επανεξέταση της σχέσης μας με το ιερό δείχνει να είναι απαραίτητη. Όχι για λόγους κατήχησης, αλλά προκειμένου να διαχωριστεί με κριτήρια η έλλογη πίστη (όσο κι αν η τελευταία φαντάζει οξύμωρο σχήμα) από την κακοποιητική της καρικατούρα. Διέρχεται μια τέτοια εκ νέου μαθητεία στο ημέτερο υπερβατικό απαραιτήτως, και με γυμνά μάλιστα πέλματα, από τη βάσανο ακάνθινων ερωτημάτων, όπως είναι η πίστη ουσιωδώς αντίδικη του Λόγου, ως αδιάψευστη ενδοϊστορικά επαγγελία; Οδηγεί στην εξηλιθίωση και την ετερονομία του ανθρώπου ή μήπως συμβάλλει στην ωρίμασή του, την πνευματική αλλά και τη διανοητική; Κοντολογίς, είναι συμβατή η πίστη με την κριτική σκέψη και τον αναστοχασμό, ή εμπίπτει εξ ολοκλήρου στην επικράτεια του θυμικού και της παραμυθίας ως αναλγητικό του φόβου, του θανάτου και της τυχαιότητας της ύπαρξης; Ακριβέστερα, συνταιριάζεται η χριστιανική αφήγηση με το σημερινό επιστημονικό κοσμοείδωλο, με την κοπερνίκεια και τη δαρβινική επανάσταση, εναρμονίζεται καθόλου με την παράδοση του ουμανισμού; Ο «Θεός» πέθανε από φυσικά αίτια ή ένεκα μιας απερίσκεπτης πατροκτονίας; Τα ερωτήματα αυτά είναι ανεπίδεκτα τελεσίδικων απαντήσεων, ωστόσο η αδιάκοπη τριβή μαζί τους είναι επιβεβλημένη για λόγους πνευματικής υγείας, προόδου κι εντιμότητας. Με βάση αυτή την αρχή, οι στοχαστικές δοκιμές μας στον παρόντα τόμο καταθέτουν μια θεϊστική ανάγνωση της πραγματικότητας στη δύσκολη μεθόριο αναμεταξύ της αποκεκαλυμμένης αλήθειας και της ελληνικής παράδοσης του ‘‘λόγον διδόναι’’.

https://www.ekkremes.gr/portal/my_pages/bookdetails.php?id=176

Ο ΝΙΚΟΣ Χ. ΛΑΓΚΑΔΙΝΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ Z. BAUMAN

 

[...] Σε έναν κόσμο που αλλάζει πριν προλάβουμε να συνηθίσουμε τη μορφή του, ο Μπάουμαν προσέφερε το λεξιλόγιο για να κατανοήσουμε την αβεβαιότητα της ζωής μας.

Για τον Μπάουμαν, η παλαιότερη μορφή της νεωτερικότητας ήταν «στερεή». Χαρακτηριζόταν από σταθερές δομές: μόνιμες δουλειές, μακροχρόνιους γάμους, ισχυρά κράτη-έθνη και σαφείς ιδεολογίες.

Σήμερα, ζούμε στη Ρευστή Νεωτερικότητα. Όπως το υγρό δεν διατηρεί το σχήμα του και η ροή του είναι απρόβλεπτη, έτσι και οι κοινωνικές μας σχέσεις, οι ταυτότητες και οι θεσμοί έχουν χάσει τη σταθερότητά τους. Τίποτα δεν είναι προορισμένο να κρατήσει για πάντα. [...]

Νίκος Χ. Λαγκαδινός, Ζίγκμουντ Μπάουμαν - Ο προφήτης της "Ρευστής" Εποχής, στο διαδικτυακό περιοδικό ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, τεύχος 30, Απρίλιος 2026, σελ. 38 (απόσπασμα)

Ολόκληρο εδώ (βλ. σελ. 37-39):

https://www.academia.edu/.../%CE%95%CE%9E%CE%9F%CE%94%CE...